Một trong những căn bệnh ký sinh trùng phổ biến là bệnh sán chó sán mèo, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe của con người nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Thường xuyên nhất, bệnh lây lan qua tiếp xúc với động vật, môi trường bị ô nhiễm hoặc thực phẩm không vệ sinh.
1. Bệnh sán chó sán mèo là gì?
Định nghĩa bệnh sán chó mèo
- Bệnh sán chó sán mèo là bệnh do Toxocara canis (sán chó) hoặc Toxocara cati (sán mèo) gây ra. Đây là một loại giun tròn sống trong ruột của mèo và chó. Trứng sán được đào thải ra ngoài qua phân của động vật. Khi tiếp xúc với đất, cát hoặc thực phẩm nhiễm trứng sán, người ta có thể bị nhiễm trứng sán.
- Trứng sán nở thành ấu trùng khi chúng vào cơ thể người và tiếp cận nhiều cơ quan như gan, phổi, mắt và não, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Con người không phải là loại vật chủ phù hợp để sán phát triển thành giun trưởng thành, vì vậy chúng sẽ sống trong các cơ quan và gây viêm nhiễm trong một thời gian dài.
Bệnh sán chó mèo có nguy hiểm không?
bệnh sán chó sán mèo có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt khi ấu trùng sán xâm nhập vào các cơ quan chính. Bệnh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như:
- Viêm gan, xơ gan: Điều này xảy ra khi sán phát triển trong gan
- . Viêm phổi mãn tính: Ấu trùng sán có thể tiếp cận phổi, dẫn đến ho kéo dài.
- Tổn thương mắt, suy giảm thị lực: Sán có thể gây viêm võng mạc hoặc mù lòa khi chúng xâm nhập vào mắt
- Biến chứng thần kinh: Nếu có sán ký sinh trong não, nó có thể gây đau đầu, co giật và rối loạn thần kinh.
Do trẻ nhỏ chơi đùa trên đất cát và thiếu ý thức vệ sinh cá nhân, trẻ thường mắc bệnh. Do đó, việc ngăn ngừa và phát hiện bệnh sớm là rất quan trọng.
2. Nguyên nhân gây ra bệnh sán chó mèo
bệnh sán chó sán mèo lây truyền chủ yếu thông qua tiếp xúc với trứng sán từ động vật bị nhiễm bệnh hoặc phân của chúng. Những nguyên nhân chính dẫn đến nhiễm bệnh bao gồm:
Tiếp xúc với phân chó, mèo nhiễm bệnh
Hàng triệu trứng sán có trong phân của chó và mèo nhiễm bệnh. Trứng sán có thể tồn tại trong đất, cát hoặc nước và bám vào bề mặt nếu phân không được xử lý đúng cách. Người ta có thể tiếp xúc vô tình với trứng sán khi:
- Chạm vào cát khi chơi đùa hoặc làm vườn.
- Dẫm lên đất có trứng sán và không rửa tay trước khi đưa tay lên mặt và miệng.
- Sử dụng nước bẩn từ ao hồ và sông suối
Ăn thực phẩm chưa rửa sạch hoặc chưa nấu chín kỹ
Một trong những cách phổ biến nhất để trứng sán chó mèo xâm nhập vào cơ thể là ăn thực phẩm không an toàn. Các trường hợp có thể lây lan bao gồm:
- Không ăn hoa quả hoặc rau sống chưa rửa sạch, đặc biệt là rau được trồng gần nơi chó và mèo phóng uế.
- Sử dụng nước uống bị nhiễm bẩn hoặc chưa qua xử lý
- Ăn nội tạng động vật chưa nấu chín, đặc biệt là nội tạng có thể chứa ấu trùng sán
Vệ sinh cá nhân kém
Thói quen vệ sinh không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh, chẳng hạn như:
- Không rửa tay sau khi gặp chó, mèo hoặc làm vườn.
- Trứng sán có thể xâm nhập vào cơ thể bạn qua đường miệng nếu bạn không rửa tay trước khi ăn.
- Nguy cơ lây lan trứng sán tăng lên do sử dụng chung vật dụng cá nhân với người nhiễm bệnh.
Chơi đùa với chó, mèo nhiễm bệnh
Mèo và chó nhiễm bệnh thường mang trứng sán trên lông của họ, đặc biệt là ở hậu môn. Người ta có thể tiếp xúc vô tình với trứng sán khi chơi đùa với động vật và nhiễm bệnh qua các con đường sau:
- Đưa tay lên mũi, mắt và miệng sau khi chạm vào lông động vật.
- Mèo và chó có thể liếm tay và mặt bạn.
- Ngủ với chó và mèo trên giường, khiến trứng sán bám vào chăn, gối và lây lan trong không gian sống
Truyền nhiễm từ mẹ sang con
Một số trường hợp mẹ bị bệnh sán chó sán mèo khi mang thai có thể truyền bệnh cho thai nhi qua nhau thai hoặc trong quá trình sinh nở, mặc dù điều này là hiếm gặp. Trẻ sơ sinh có thể bị nhiều biến chứng nguy hiểm do điều này gây ra, chẳng hạn như:
- Suy dinh dưỡng do gen mang lại.
- Rối loạn thần kinh được gây ra bởi ấu trùng sán ký sinh trong não
- Tổn thương gan hoặc mắt từ khi sinh ra
3. Triệu chứng của bệnh sán chó mèo
Mức độ nhiễm bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng tạo ra triệu chứng của bệnh sán chó sán mèo. Đây là một số triệu chứng phổ biến:
Triệu chứng toàn thân
- Sốt kéo dài hoặc nhẹ không rõ nguyên nhân
- Cơ thể cảm thấy mệt mỏi và chán ăn.
- Giảm cân bất thường ngay cả khi chế độ ăn không thay đổi
Triệu chứng ở đường tiêu hóa
- Đau bụng nhẹ và khó tiêu
- Nôn ói và buồn nôn.
- Tiêu chảy hoặc táo bón không ngừng
Triệu chứng ở gan
Các dấu hiệu sau đây có thể xuất hiện ở những người bị sán ký sinh ở gan:
- Đau hạ sườn phải và nặng vùng gan.
- Khi sờ nắn, gan rất to.
- Xét nghiệm men gan có thể cho kết quả khác với những gì bạn có thể mong đợi.
Triệu chứng ở mắt
bệnh sán chó sán mèo có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng sau:
- Viêm màng bồ đào, khiến mắt đỏ.
- Mờ nhìn, giảm thị lực và nguy cơ mù lòa nếu không điều trị kịp thời
- Do sán ký sinh, lòng đen của mắt có các vệt trắng.
4. Phương pháp chẩn đoán bệnh sán chó sán mèo
Khám lâm sàng và tiền sử bệnh
Bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm sau đây nếu nghi ngờ bệnh nhân bị nhiễm bệnh sán chó sán mèo:
- Tìm hiểu lịch sử tiếp xúc với chó, mèo hoặc môi trường có khả năng lây nhiễm.
- Đánh giá các triệu chứng như sốt, đau bụng, ngứa da, mệt mỏi, sụt cân và rối loạn tiêu hóa.
- Xem xét dấu hiệu viêm màng bồ đào trong mắt của bạn.
Xét nghiệm máu
Dấu hiệu nhiễm sán và mức độ phản ứng của cơ thể có thể được xác định bằng cách thực hiện xét nghiệm máu:
- Xét nghiệm ELISA: kiểm tra kháng thể chống lại ấu trùng sán trong máu. Đây là cách tiếp cận phổ biến và có độ chính xác cao.
- Xét nghiệm bạch cầu ái toan—còn được gọi là số lượng bạch cầu ái toan—: Những người bị nhiễm sán thường có số lượng bạch cầu ái toan cao hơn mức thông thường.
- Xét nghiệm PCR, còn được gọi là Polymerase Chain Reaction, giúp xác định liệu có DNA của sán chó hoặc sán mèo trong cơ thể hay không.
Chẩn đoán hình ảnh
Ấu trùng sán ký sinh có thể được tìm thấy ở đâu trong cơ thể thông qua chẩn đoán hình ảnh:
- Siêu âm gan, lách: để xác định xem sán có ký sinh hay không trong gan.
- Chụp CT Scan hoặc MRI não: Nếu bệnh nhân có triệu chứng liên quan đến thần kinh như đau đầu hoặc co giật.
- Chụp X-quang phổi: Điều này có thể giúp xác định tổn thương nếu ấu trùng sán chó sán mèo đã xâm nhập vào phổi.
- Chụp đáy mắt: Để xem xét nếu có nghi ngờ sán ký sinh gây viêm màng bồ đào hoặc giảm thị lực.
5. Cách điều trị bệnh sán chó sán mèo hiệu quả
Mức độ nhiễm bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng quyết định cách điều trị bệnh sán chó sán mèo. Đây là một số phương pháp điều trị phổ biến:
Sử dụng thuốc đặc trị
Các loại thuốc chống sán và ấu trùng bao gồm:
- Albendazole, còn được gọi là Zentel: là một loại thuốc diệt giun sán phổ biến, thường được sử dụng trong khoảng thời gian từ 5 đến 10 ngày.
- Mebendazole: Công dụng của nó giống như Albendazole, giúp tiêu diệt sán hiệu quả.
- Ivermectin: được sử dụng để điều trị nhiễm sán nghiêm trọng với các biến chứng.
Lưu ý: Để tránh tác dụng phụ và đảm bảo hiệu quả điều trị, hãy tuân theo hướng dẫn của bác sĩ khi sử dụng thuốc.
Điều trị triệu chứng
Bác sĩ có thể kê thêm các loại thuốc hỗ trợ như:
- Thuốc giảm đau, hạ sốt: Khi bệnh nhân bị sốt, họ sẽ cảm thấy đau cơ thể.
- Thuốc chống viêm, chẳng hạn như Corticosteroid: được sử dụng cho bệnh nhân gặp phải phản ứng viêm nghiêm trọng do ấu trùng di chuyển đến các cơ quan.
- Thuốc chống dị ứng, còn được gọi là kháng histamin: chúng giúp giảm ngứa và nổi mề đay do phản ứng miễn dịch gây ra.
Điều trị ngoại khoa (trường hợp nặng)
- Bệnh nhân có thể cần can thiệp ngoại khoa để loại bỏ ấu trùng sán để ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm nếu họ bị sán ký sinh ở mắt, gan hoặc não gây tổn thương nghiêm trọng.
6. Biện pháp phòng ngừa bệnh sán chó sán mèo
Bệnh sán chó sán mèo có thể được ngăn ngừa một cách hiệu quả bằng cách tuân thủ các nguyên tắc sau:
Giữ vệ sinh cá nhân
- Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, đặc biệt khi tiếp xúc với chó, mèo hoặc đất cát.
- Không rửa mũi, mắt hoặc miệng bằng tay.Tránh bám trứng sán bằng cách giữ móng tay ngắn và sạch sẽ.
Vệ sinh môi trường sống
Đảm bảo rằng động vật không phóng uế bừa bãi khi dọn dẹp phân chó và mèo.
- Cấm chó và mèo tiếp xúc với đất cát nơi trẻ em thường chơi đùa
- Vệ sinh đồ chơi của thú cưng, chăn và gối thường xuyên
Tẩy giun định kỳ cho chó, mèo
- Theo khuyến cáo của bác sĩ thú y, tẩy giun định kỳ cho chó và mèo.
- Mèo và chó không nên ăn thức ăn sống hoặc chưa nấu chín.
Đảm bảo an toàn thực phẩm
- Rau sống và trái cây nên được rửa sạch trước khi ăn.
- Thịt và các loại thực phẩm khác có khả năng gây ấu trùng sán phải được nấu chín kỹ.
- Không uống nước chưa đun sôi.
Hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc không rõ nguồn gốc
- không ôm ấp, chơi đùa với mèo hoặc chó hoang hoặc không được tẩy giun định kỳ.
- Đừng để chó hoặc mèo liếm tay hoặc mặt bạn, đặc biệt là trẻ em.
7. Tác động của bệnh sán chó sán mèo đến sức khỏe con người
Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh sán chó sán mèo có thể gây khó chịu và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.
Ảnh hưởng đến gan
- Ấu trùng sán có thể gây viêm gan, áp xe gan và xơ gan.
- Người bệnh có thể bị vàng da, rối loạn chức năng gan và đau tức hạ sườn phải.
Ảnh hưởng đến mắt
- Sán ký sinh trong mắt có thể gây viêm võng mạc, viêm màng bồ đào và thậm chí mù lòa.
- Các đốm trắng trong mắt và mất thị lực
Ảnh hưởng đến hệ thần kinh
- Bệnh nhân có thể bị đau đầu, co giật, rối loạn trí nhớ và mất ý thức nếu sán di chuyển vào não.
- Một số trường hợp có thể dẫn đến viêm màng não do ký sinh trùng.
Ảnh hưởng đến hệ hô hấp
- Sán có thể di chuyển vào phổi, gây ho kéo dài, khó thở và đau ngực.
- Một số tình huống có thể dẫn đến viêm phổi mãn tính.
Gây suy nhược cơ thể
- Người bệnh có thể bị mệt mỏi, chán ăn, suy nhược và cuộc sống kém.
- Bệnh có thể khiến trẻ chậm phát triển và suy dinh dưỡng.
8. Kết luận
Bệnh sán chó sán mèo là một căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể được ngăn ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Để bảo vệ sức khỏe, hãy giữ vệ sinh cá nhân, tẩy giun cho thú cưng và đảm bảo thực phẩm an toàn. Hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị.
Sức khỏe và đời sống luôn gắn liền với những thói quen bảo vệ sức khỏe hàng ngày, vì vậy, việc phòng ngừa bệnh sán chó mèo là một phần quan trọng trong việc duy trì cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc, chi tiết xin truy cập website benhsancho.net xin cảm ơn!